Бишкек
Укей Мураталиева
Көптөгөн майыптыгы бар аялдардын жашоосунда ден соолугуна байланыштуу эмес, коомдун мамилесинен жана жеткиликтүү чөйрөнүн жоктугунан улам келип чыккан чектөөлөр дагы деле бар. Бул өзгөчө билим алуу, өзүн-өзү ишке ашыруу жана эне болуу маселелеринде курч сезилет. Дал ушул мейкиндикте — жеке тажрыйба менен колдоого болгон муктаждыктын ортосунда — Укей Мураталиеванын жолу калыптанат.
Бүгүнкү күндө аны активист, тренер жана көп жылдар бою майыптыгы бар аялдар жана кыздар менен ырааттуу иштешип, аларга татаал турмуштук кырдаалдарда багыт алууга жана өздүк ресурстарын табууга жардам берген "Назик Кыз" коомдук фондунун төрайымы катары билишет.
Биография
Өмүр баяны
Укейдин чыныгы аты — Үкөй. Расмий документтерде ал өзгөртүлгөн, бирок мүнөзү ошол бойдон калган: түз, тамашакөй жана күчтүү. Ал балдардын церебралдык шал оорусу менен төрөлгөн жана өмүрүнүн алгачкы айларынан баштап күрөшө баштаган — адегенде ден соолугу үчүн, андан кийин коомго тең укуктуу кирүү укугу үчүн.
Анын калыптанышында апасы – Каракинова Зинагүл Рыспековна чечүүчү ролду ойногон. Ал кызына эч качан "бир нерсе колунан келбейт" деп ойлоого жол берген эмес. Ошондуктан Үкөй кичинекей кезинен эле өз алдынчалыкка үйрөнгөн: аракет кылуу, жаңылышуу, кайрадан аракет кылуу – эч кандай жеңилдиктерсиз жана аянычсыз.
Билим берүү системасы аны каршылыктар менеен кабыл алды: бала бакчага жол болгон жок, ал эми мектепке апасынын талыкпаган талабынан кийин гана кабыл алынды. Кийинчерээк, университетке тапшырып жатып, Үкөй кайрадан тоскоолдуктарга туш болду — формалдуу да, социалдык да. Бирок анын талыкпаган аракети жана өз укуктарын билгени ага сүрөтчү-модельер адистиги боюнча жогорку билим алууга мүмкүндүк берди.
Анын калыптанышында апасы – Каракинова Зинагүл Рыспековна чечүүчү ролду ойногон. Ал кызына эч качан "бир нерсе колунан келбейт" деп ойлоого жол берген эмес. Ошондуктан Үкөй кичинекей кезинен эле өз алдынчалыкка үйрөнгөн: аракет кылуу, жаңылышуу, кайрадан аракет кылуу – эч кандай жеңилдиктерсиз жана аянычсыз.
Билим берүү системасы аны каршылыктар менеен кабыл алды: бала бакчага жол болгон жок, ал эми мектепке апасынын талыкпаган талабынан кийин гана кабыл алынды. Кийинчерээк, университетке тапшырып жатып, Үкөй кайрадан тоскоолдуктарга туш болду — формалдуу да, социалдык да. Бирок анын талыкпаган аракети жана өз укуктарын билгени ага сүрөтчү-модельер адистиги боюнча жогорку билим алууга мүмкүндүк берди.
Укей чыгармачылык жактан өнүгүү менен катар коомдук иштерге дагы терең аралаша баштаган. 2000-жылдардын аягынан баштап ал "Теңдик" коомдук бирикмеси жана Борбордук Азиядагы майыптыгы бар аялдардын тармагы (мындан ары - Тармак) менен кызматташып, чет өлкөдө окуудан өтүп, тренер жана консультант болуп иштеген. Тармактын колдоосу менен майыптыгы бар кыздардын "Назик-Кыз" уюму түзүлүп, анын алкагында 2006-жылдан 2019-жылга чейин Укей өзүн дизайнер катары активдүү ишке ашырган: көрсөтүүлөрдү уюштуруп, кийим коллекцияларын жаратып, Кыргызстанды эл аралык аянтчаларда тааныткан. Анын маанилүү этабынын бири Финляндияда коляскадагы бал бийи боюнча чемпионатка катышуусу болгон, анда ал өлкөнү эл аралык деңгээлде көрсөткөн.
2016-жылы Үкөй айымдын үй-бүлөсү оор жоготууга учурады — апасы дүйнөдөн кайтты. Буга чейин 1991-жылы Үкөйдүн бир туугандары — Атай жана Бакай Мураталиевдер атасы Мураталиев Калмурат Акылбековичтен айрылышкан. Бул окуялар үй-бүлө үчүн оор сыноо болду, бирок жакындары биримдигин сактап, бүгүнкү күнгө чейин бири-бирине колдоо көрсөтүп келишет. 2023-жылы Үкөйдүн жашоосунда жаңы маанилүү этап башталды — ал үй-бүлө куруп, Милана аттуу кыздын энеси болду. Бул мезгил анын коомдук жана кесиптик ишмердүүлүгүн толуктап, ага жаңы маани жана таяныч берди.
2016-жылы Үкөй айымдын үй-бүлөсү оор жоготууга учурады — апасы дүйнөдөн кайтты. Буга чейин 1991-жылы Үкөйдүн бир туугандары — Атай жана Бакай Мураталиевдер атасы Мураталиев Калмурат Акылбековичтен айрылышкан. Бул окуялар үй-бүлө үчүн оор сыноо болду, бирок жакындары биримдигин сактап, бүгүнкү күнгө чейин бири-бирине колдоо көрсөтүп келишет. 2023-жылы Үкөйдүн жашоосунда жаңы маанилүү этап башталды — ал үй-бүлө куруп, Милана аттуу кыздын энеси болду. Бул мезгил анын коомдук жана кесиптик ишмердүүлүгүн толуктап, ага жаңы маани жана таяныч берди.
Өлкөнүн өнүгүшүнө кошкон салымы
2008-жылы Үкөй Мураталиева "Назик Кыз" коомдук фондун негиздеген. Бул уюм өлкө боюнча майыптыгы бар кыздар жана аялдар үчүн таяныч болуп калды. Ал коомдук бирикме аркылуу укук коргоо, билим берүү жана консультациялык иштерди жүргүзүп, "тең - теңге" деген ыкманы колдонот.
Анын ишинин негизги багыттарынын бири майыптыгы бар аялдардын репродуктивдүү укуктарын коргоо болуп калды. Укей аялдарды бардык этаптарда коштоп жүрөт — кош бойлуулукту пландаштыруудан баштап төрөткө чейин, достук мамиледеги дарыгерлерди табууга жардам берет, басмырлоого жана медициналык зомбулукка каршы турат, системанын майыптыгы бар бейтаптарга болгон мамилесин өзгөртөт.
Анын ишинин негизги багыттарынын бири майыптыгы бар аялдардын репродуктивдүү укуктарын коргоо болуп калды. Укей аялдарды бардык этаптарда коштоп жүрөт — кош бойлуулукту пландаштыруудан баштап төрөткө чейин, достук мамиледеги дарыгерлерди табууга жардам берет, басмырлоого жана медициналык зомбулукка каршы турат, системанын майыптыгы бар бейтаптарга болгон мамилесин өзгөртөт.
Анын иши бир жолку акциялар эмес, түзүлгөн стратегиялар: окутуу, адвокация, коомчулуктарды түзүү, мамлекеттик жана медициналык структуралар менен диалог. Ал татаал темалар жөнүндө ачык айтат — стигма, кош дискриминация, эне болуу укугу жана татыктуу жашоо жөнүндө.
Бүгүн Үкөй Мураталиева — Кыргызстандагы майыптыгы бар аялдар кыймылынын негизги фигураларынын бири. Баатырдык менен эмес, кесипкөйлүк менен далилдеген аял: теңдик — бул артыкчылык эмес, норма.
Укей Мураталиеваныннын окуясына акцияга катышуу үчүн арыздын автору:
Гульмира Казакунова, Бишкек шаары
Вас также может заинтересовать
© 2025 Альянс Женских Законодательных Инициатив
По регионам
Инициатор проекта
Альянс Женских Законодательных Инициатив
awli.kg@gmail.com
Предложить героиню
Историческая справка
Обратная связь
awli.kg@gmail.com
Предложить героиню
Историческая справка
Обратная связь