Бишкек

Сейнеп Дыйканбаева

Сейнеп Дыйканбаева майыптыгы бар балдар үчүн мүмкүн болгон нерсенин чеги өтө эле көп учурда алдын ала аныкталып калган чөйрөдө чоңойгон. Билим алуу, коомдук турмушка катышуу, өз алдынчалуулук – мунун баары көп учурда укук катары эмес, өзгөчө көрүнүш катары кабыл алынат.
Бирок Сейнептин тарыхы – чектөөлөрдү кабыл алуу эмес, аларды акырындык менен жана талыкпастан жеңүү жөнүндөгү тарых. Анын жолу жеке тажрыйба кантип терең системалык өзгөрүүлөрдүн негизи боло аларын көрсөтөт. Жабык эшиктерден өтүп, ал өзүнүн ийгилиги менен токтоп калган жок – анын ордуна бул эшиктерди башкалар үчүн ача баштады. Бүгүнкү күндө Сейнеп Дыйканбаеванын ысымы инклюзияны өнүктүрүү, майыптыгы бар адамдардын укуктарын коргоо жана мамлекеттик саясаттын деңгээлинде туруктуу чечимдерди түзүү менен байланыштуу.

Биография

Өмүр баяны

Сейнептин жашоо жолу көп жагынан майыптуулуктун өзү менен эмес, коом жараткан тоскоолдуктарга туш болгон тажрыйбасынан улам калыптанган. Бала кезинен эле ал баш тартууларды, ишенбөөчүлүктөрдү жана шарттардын жоктугун – өзгөчө билим берүү тармагында жеңүүгө туура келген. Жалпы билим берүүчү мектепке тапшыруу аракети биринчи олуттуу сыноо жана ошол эле учурда системалык көйгөйдүн чагылышы болуп калды: чөйрөнүн майыптыгы барбалдарды кабыл алууга даяр эместиги.

Сейнеп көпчүлүк үчүн мүмкүн эмес деп эсептелген жолду басып өттү. Ал мектепти аяктап, жогорку билимге ээ болуп, аймактагы алдыңкы университеттердин бири – Борбордук Азиядагы Америка университетинин (БААУ) бүтүрүүчүсү болду. "Умут-Надежда" реабилитациялык борборундагы жана үйдөн окуудагы тажрыйбасы ага билим алуу укугунун баалуулугун жана майыптыгы бар адамдын өзү инклюзивдик же атайын билим берүүнү тандоосунун маанилүүлүгүн терең түшүнүүгө жардам берди.

Анын өмүр баянында үй-бүлөсү өзгөчө орун ээлейт. Сейнеп ата-энесинин, айрыкча майыптыгы бар балдардын ата-энелеринин "АРДИ" коомдук бирикмесинин төрайымы Турдубу Жумабекованын колдоосуна ыраазычылык билдирет. Анын ишеними, туруктуулугу жана активдүү позициясы эң оор мезгилдерде таяныч болгон. Мугалимдердин, классташтарынын жана досторунун колдоосу Сейнепке өзүнө ишенүүгө жардам берди жана ошол эле учурда майып балдар үчүн прецедент жаратты — жалпы билим берүү чөйрөсүндө системалуу шарттар жок болсо дагы билим алуу мүмкүн экенин көрсөттү.
Бул жол анын ишенимин калыптандырды: жеткиликтүү жана инклюзивдүү чөйрө түзүлгөндө тоскоолдуктар жоюлуп, билим берүү татыктуу жана толук кандуу жашоонун негизи болуп калат. Сейнеп ошондой эле Кудайга терең ыраазычылыгын билдирет — ички күчү, туруктуулугу жана адамдарга кызмат кылуу мүмкүнчүлүгү үчүн.

Өлкөнүн өнүгүшүнө кошкон салымы

Сейнеп Дыйканбаеванын кесиптик ишмердүүлүгү түздөн-түз ден соолугунан мүмкүнчүлүгү чектелген балдардын жана чоңдордун, ошондой эле алардын үй-бүлөлөрүнүн укуктарын коргоо менен байланыштуу. 2012-жылдан бери ал "АРДИ" майыптыгы бар балдардын ата-энелеринин коомдук бирикмесинде программалык менеджер жана юрист болуп иштеп, укуктук жардамды, мамлекеттик саясатты талдоону, изилдөө жана башкаруу иштерин айкалыштырып келет.

Сейнеп Борбордук Азиядагы майыптыгы бар аялдар тармагынын координатору, Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министринин кеңешчиси, ошондой эле Кыргызстандагы Билим берүүнү өнүктүрүү ассоциациясынын мүчөсү болгон. Ал Кыргызстан тарабынан 2019-жылы ратификацияланган БУУнун Майыптыгы бар адамдардын укуктары жөнүндө конвенциясын ратификациялоону илгерилетүүгө активдүү катышкан жана анын ченемдерин мыйзамдарга жана практикага киргизүү боюнча ишин улантууда.

Анын салымы билим берүү жана майыптыгы бар адамдардын укуктары жаатындагы мыйзамдарды, стратегиялык мамлекеттик документтерди иштеп чыгууга катышууну, изилдөөлөрдү жана тренингдерди өткөрүүнү, ата-энелерге консультация берүүнү жана майыптыгы бар адамдардын кызыкчылыктарын улуттук жана эл аралык аянтчаларда көрсөтүүнү камтыйт.

2017-жылдын 1-апрелинен 2020-жылга чейин Сейнеп Борбордук Азиядагы майыптыгы бар аялдар тармагынын координатору болгон. Тармакка жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусундагы "Равенство" коомдук бирикмеси ишке ашырат. 2017-жылдын сентябрь айынан 2020-жылдын октябрь айына чейин ал ошондой эле Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министринин кеңешчиси болуп, билим берүү саясаты жаатындагы чечимдерди талкуулоого жана иштеп чыгууга катышкан.

2024-жылдан баштап Сейнеп Социалдык технологиялар агенттиги менен кызматташып, 2027-жылга чейинки Гендердик теңчиликке жетишүү боюнча улуттук планга майыптыгы бар адамдардын укуктарын жана муктаждыктарын киргизүүнү илгерилетүүдө. Анын иши гендердик мамилени, социалдык инклюзияны жана чыныгы мыйзамдык өзгөрүүлөрдү байланыштырууга жардам берет.

Бүгүнкү күндө Сейнеп Дыйканбаева майыптуулук жаатындагы эксперт катары таанылды. Көптөгөн жаш майыптыгы бар аялдар үчүн ал үлгү болуп калды — жеке тажрыйба, билим берүү жана кесиптик туруктуулук туруктуу системалык өзгөрүүлөргө айланышы мүмкүн экенинин мисалы. Анын тарыхы инклюзия бир адамдан башталарын, бирок ал коомдун жана мамлекеттин жалпы ишине айланганда гана ишке ашарын далилдейт.

Сейнеп Дыйканбаеванын окуясына акцияга катышуу үчүн арыздын автору: Аида Курбанова, Бишкек шаары.

Вас также может заинтересовать

Жумагул Джангазиева

Первая кыргызская девушка, поступившая на архитектурный факультет новооткрытого Фрунзенского политехнического института. Её дипломный проект — ресторан "Соң-Көл" — стал символом нового времени.

Ырыскуль Нуралиева

Когда-то она была девочкой с вокзала, сиротой без имени и будущего. А стала символом преданности, трудолюбия и неугасимой жажды жизни.

По регионам

Инициатор проекта

Альянс Женских Законодательных Инициатив

awli.kg@gmail.com

Предложить героиню

Историческая справка

Обратная связь