Рахима Токтобаева
Бишкек
Кыргызстандын тарыхы өмүрүн агартууга, маданиятка жана билимди сактоого арнаган инсандардын эмгеги менен түзүлгөн.
Алардын бири — Рахима Токтобаева, библиограф, китепкана ишин уюштуруучу, коомдук ишмер жана согуштан кийинки жылдары өлкөнүн интеллектуалдык жана маданий пайдубалын түптөөгө салым кошкон муундун көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири.
Алардын бири — Рахима Токтобаева, библиограф, китепкана ишин уюштуруучу, коомдук ишмер жана согуштан кийинки жылдары өлкөнүн интеллектуалдык жана маданий пайдубалын түптөөгө салым кошкон муундун көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири.
Өмүр баяны
Рахима Токтобаева 1924-жылдын 22-декабрында Ысык-Көл облусунун Челпек айылында туулган. Орто билимин Ичке-Жергез айылында алып, андан соң Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтуна тапшырган. 1944-жылы «Кыргыз тили жана адабияты» адистиги боюнча адабият факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган. Окуудагы мыкты жетишкендиктери жана коомдук иштердеги активдүүлүгү үчүн Сталиндик стипендияга татыктуу болгон.
Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында студент кезинде жайкы эмгек семестрлеринде ыктыярчы катары стратегиялык мааниси чоң объектилердин курулушуна катышкан. 1942-жылы Кант—Балыкчы автомобиль жолунун Боом капчыгайындагы бөлүгүн курууга эмгектенсе, 1943-жылы Чоң Чүй каналын курууга катышкан.
Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында студент кезинде жайкы эмгек семестрлеринде ыктыярчы катары стратегиялык мааниси чоң объектилердин курулушуна катышкан. 1942-жылы Кант—Балыкчы автомобиль жолунун Боом капчыгайындагы бөлүгүн курууга эмгектенсе, 1943-жылы Чоң Чүй каналын курууга катышкан.
Институтту бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССР Илимдер академиясынын аспирантурасында окуусун уланткан. 1947-жылдан тартып Н. Г. Чернышевский атындагы республикалык китепканада башкы библиограф болуп иштеген. Кийин Н. К. Крупская атындагы шаардык балдар китепканасын жетектеп, андан соң кайра республикалык китепканага кайтып келип, библиографиялык ишти өнүктүрүү, массалык агартуу иш-чараларын уюштуруу жана маалымдамалык басылмаларды даярдоо менен алектенген.
Анын өмүрүндө коомдук иштер өзгөчө орунду ээлеген. Ал Фрунзе шаарынын Биринчи Май районундагы маданият мекемелеринин партиялык уюмунун катчысы, Фрунзе шаардык эл депутаттар кеңешинин депутаты, Ысык-Көл районундагы Өрүктү айылдык кеңешинин депутаты болгон. 1975–1980-жылдары коомдук негизде «Өрүктү» совхозунун Элдик көзөмөл тобун жетектеген.
1958-жылы Рахима Токтобаева Москва шаарында өткөн Кыргыз искусствосу жана адабиятынын Экинчи декадасында Кыргызстанды өкүлчүлүк кылып, республиканын маданиятын бүткүл союздук деңгээлде таанытууга катышкан.
Анын өмүрүндө коомдук иштер өзгөчө орунду ээлеген. Ал Фрунзе шаарынын Биринчи Май районундагы маданият мекемелеринин партиялык уюмунун катчысы, Фрунзе шаардык эл депутаттар кеңешинин депутаты, Ысык-Көл районундагы Өрүктү айылдык кеңешинин депутаты болгон. 1975–1980-жылдары коомдук негизде «Өрүктү» совхозунун Элдик көзөмөл тобун жетектеген.
1958-жылы Рахима Токтобаева Москва шаарында өткөн Кыргыз искусствосу жана адабиятынын Экинчи декадасында Кыргызстанды өкүлчүлүк кылып, республиканын маданиятын бүткүл союздук деңгээлде таанытууга катышкан.
Өлкөнүн өнүгүүсүнө кошкон салымы
Рахима Токтобаеванын кесиптик ишмердиги Кыргызстандагы китепкана ишинин тарыхында маанилүү орунду ээлейт. Ал ондогон жылдар бою улуттук библиографияны өнүктүрүп, библиографиялык көрсөткүчтөрдү жана каталогдорду түзүп, китепкана кызмат көрсөтүү системасын өркүндөтүүгө салым кошкон.
Анын маданий-агартуу иштерин уюштуруудагы эмгеги өзгөчө мааниге ээ болгон. Анын жетекчилиги астында китепканалар китеп сакталган жай гана эмес, билим берүү, маданий байланыш жана коомдук турмуштун борборуна айланган. Анын кесипкөйлүгүнүн аркасында миңдеген окурмандар адабиятка, илимий маалыматтарга жана Кыргызстандын маданий мурасына жетүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушкан.
Рахима Токтобаева Улуу Ата Мекендик согуштан кийин республиканын маданий инфраструктурасын калыбына келтирип, өнүктүргөн аялдардын муунуна таандык болгон. Ал кесиптик ишмердигин активдүү коомдук кызмат менен айкалыштырып, маданият мекемелерин жана жергиликтүү өз алдынча башкарууну өнүктүрүүгө катышкан.
Анын маданий-агартуу иштерин уюштуруудагы эмгеги өзгөчө мааниге ээ болгон. Анын жетекчилиги астында китепканалар китеп сакталган жай гана эмес, билим берүү, маданий байланыш жана коомдук турмуштун борборуна айланган. Анын кесипкөйлүгүнүн аркасында миңдеген окурмандар адабиятка, илимий маалыматтарга жана Кыргызстандын маданий мурасына жетүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушкан.
Рахима Токтобаева Улуу Ата Мекендик согуштан кийин республиканын маданий инфраструктурасын калыбына келтирип, өнүктүргөн аялдардын муунуна таандык болгон. Ал кесиптик ишмердигин активдүү коомдук кызмат менен айкалыштырып, маданият мекемелерин жана жергиликтүү өз алдынча башкарууну өнүктүрүүгө катышкан.
Көп жылдык ак ниет эмгеги үчүн бир катар мамлекеттик сыйлыктар жана Ардак грамоталар менен сыйланган. Алардын катарында «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы каарман эмгеги үчүн» медалы, «Улуу Жеңиштин 50 жылдыгы» юбилейлик медалы, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун, СССР Маданият министрлигинин жана башка мамлекеттик органдардын Ардак грамоталары бар.
Рахима Токтобаеванын өмүр жолу билим берүүгө, маданиятка жана коомго ак кызмат кылуунун үлгүсү болуп саналат. Анын эмгеги китепкана ишинин өнүгүшүнө, улуттук маданий мурастын сакталышына жана билимдин жайылышына чоң салым кошкон. Бүгүнкү күндө анын ысымы Кыргызстандагы маданият тарыхында кесипкөйлүктүн, коомдук кызматтын жана өз ишине берилгендиктин үлгүсү катары эскерилет.
Рахима Токтобаеванын өмүр жолу билим берүүгө, маданиятка жана улуттук мурасты сактоого арналган ак кызматтын үлгүсү болуп саналат.
- Рахима Токтобаеванын үй-бүлөлүк жеке архиви (берилген документтер жана сүрөттөр).
- Өтүнмөнүн автору тарабынан берилген материалдар.
- Рахима Токтобаеванын мамлекеттик сыйлыктары жана эмгек жолу боюнча архивдик маалыматтар.
Рахима Токтобаеванын тарыхын акцияга сунуштаган:
Айжан Мусаева, Бишкек шаары.
Айжан Мусаева, Бишкек шаары.
Сизди дагы кызыктырышы мүмкүн
© 2025 Мыйзамдуулук Демилгелеринин Аялдар Альянсы
Долбоордун демилгечиси