Гульназ
Жузбаева
Бишкек
Кыргызстанда инклюзивдүү спорт жаңыдан гана калыптана баштады. Жакында эле мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн спорт реабилитация катары гана кабыл алынып, кесиптик траектория жана эл аралык жетишкендиктерге жол катары эмес эле. Инфраструктуранын жоктугу, тажрыйбалуу машыктыруучулардын жана паралимпиадалык кыймылдын системасын түшүнүүнүн жоктугу көп убакыт бою спортчулардын мүмкүнчүлүктөрүн чектеп келген.
Айрыкча көзү азиз адамдар үчүн абал оор бойдон кала берген. Физикалык активдүүлүккө, билимге, жумушка жана коомдук жашоого жетүү дайыма тоскоолдуктарды жеңүүнү талап кылган. Бирок дал ушул шарттарда системаны ичинен өзгөртө баштаган жаңы муун лидерлер пайда болду — өзүнүн үлгүсү, кесиптик иши жана спорттук натыйжалары аркылуу.
Мындай лидерлердин бири Гүлназ Жузубаева — спортчу, коомдук ишмер жана Кыргызстанда көзү азиз адамдар үчүн спортту өнүктүрүүнүн негизги фигураларынын бири.
Айрыкча көзү азиз адамдар үчүн абал оор бойдон кала берген. Физикалык активдүүлүккө, билимге, жумушка жана коомдук жашоого жетүү дайыма тоскоолдуктарды жеңүүнү талап кылган. Бирок дал ушул шарттарда системаны ичинен өзгөртө баштаган жаңы муун лидерлер пайда болду — өзүнүн үлгүсү, кесиптик иши жана спорттук натыйжалары аркылуу.
Мындай лидерлердин бири Гүлназ Жузубаева — спортчу, коомдук ишмер жана Кыргызстанда көзү азиз адамдар үчүн спортту өнүктүрүүнүн негизги фигураларынын бири.
Өмүр баяны
Гүлназ Кыргызстанда чоңоюп, бала кезинен эле кыялдарында эч кандай чектөөсүз жашоо курган. Ал жөнөкөй мектепте окуп, англис тили жана адабияты мугалими, андан кийин медайымдык жана массаж боюнча медициналык билим алган. Кийинчерээк чет өлкөлөрдө — Индияда, Швейцарияда жана АКШда окуусун улантып, ал жерден көрүүсү начар адамдарды реабилитациялоо жана колдоо жаатында билим алган.
Анын кесиптик жолу дайыма көрүүсү начар адамдардын өз алдынчалыгын өнүктүрүү менен байланыштуу болгон. Ал Брайль шрифтинин котормочусу болуп иштеген, көрүүсү начар адамдарды жана алардын жумуш берүүчүлөрүн окуткан, БУУнун жана TEDx иш-чараларын кошо алганда, эл аралык аянтчаларда сөз сүйлөгөн. 2020-жылы ал BBCнин "100 аял" тизмесине дүйнөдөгү эң шыктандыруучу аялдардын бири катары кирген.
Анын кесиптик жолу дайыма көрүүсү начар адамдардын өз алдынчалыгын өнүктүрүү менен байланыштуу болгон. Ал Брайль шрифтинин котормочусу болуп иштеген, көрүүсү начар адамдарды жана алардын жумуш берүүчүлөрүн окуткан, БУУнун жана TEDx иш-чараларын кошо алганда, эл аралык аянтчаларда сөз сүйлөгөн. 2020-жылы ал BBCнин "100 аял" тизмесине дүйнөдөгү эң шыктандыруучу аялдардын бири катары кирген.
Бирок анын ишмердүүлүгүнүн негизги багыты спорт жана социалдык интеграция аркылуу азиз адамдардын активдүү жана көз карандысыз жашоосун өнүктүрүү болду.
Гүлназ Кыргыз азиздер федерациясын жана көрүү боюнча майыптыгы бар адамдардын спорту федерациясын жетектеп, ишти дээрлик нөлдөн баштады. Өлкөдө азиз спортчуларды даярдоо үчүн машыктыруучулар, программалар жана инфраструктура жок болчу. Мындай спортчулар эл аралык деңгээлге чыга алаарына да ишеним жок эле.
Гүлназ Кыргыз азиздер федерациясын жана көрүү боюнча майыптыгы бар адамдардын спорту федерациясын жетектеп, ишти дээрлик нөлдөн баштады. Өлкөдө азиз спортчуларды даярдоо үчүн машыктыруучулар, программалар жана инфраструктура жок болчу. Мындай спортчулар эл аралык деңгээлге чыга алаарына да ишеним жок эле.
Ал жөнөкөй нерседен баштады: пикирлеш адамдар менен бирге чуркаганды, сүзгөндү, велосипед тепкенди үйрөнүп, жаңы активдүүлүктөрдү өздөштүрдү. Ал реабилитациянын алкагында башка азиз адамдарга сунуштаган нерселердин баарын алгач өзү басып өттү. Алгачкы жылдар издөө убактысы болду.
Машыктыруучулар жоопкерчиликтен коркуп жана тажрыйбасы жок болгондуктан, азиз спортчулар менен иштөөдөн баш тартышты. Бирок команда мүмкүнчүлүктөрдү издөөнү улантты, алар менен бирге окууга даяр өнөктөштөр пайда болгонго чейин. Акырындык менен спорт реабилитациянын куралы гана эмес, кесиптик багыт да болуп калды.
Машыктыруучулар жоопкерчиликтен коркуп жана тажрыйбасы жок болгондуктан, азиз спортчулар менен иштөөдөн баш тартышты. Бирок команда мүмкүнчүлүктөрдү издөөнү улантты, алар менен бирге окууга даяр өнөктөштөр пайда болгонго чейин. Акырындык менен спорт реабилитациянын куралы гана эмес, кесиптик багыт да болуп калды.
Өлкөнүн өнүгүүсүнө кошкон салымы
Гүлназ Кыргызстанда көрүүсү начар спортчуларды даярдоо системасын түзүүдө маанилүү роль ойноду. Анын жетекчилиги астында көрүүсү начар адамдар үзгүлтүксүз машыгууга, спорттук программаларга жана мелдештерге катышууга мүмкүнчүлүк алышты. Ал ар кандай спорт федерациялары менен кызматташтыкты түзүп, көрүүсү начар спортчулар башкалар менен тең машыга алышына жетишти.
Паратриатлеттердин потенциалына биринчилерден болуп ишенген Кыргызстандын Триатлон федерациясы менен өнөктөштүк өзгөчө роль ойноду. Бул иштин аркасында өлкөнүн көрүүсү начар спортчулары эл аралык аренага чыга башташты. Кыргызстан өз тарыхында биринчи жолу Паралимпиада оюндарына катышууга лицензияларды алды жана бул лицензиялардын олуттуу бөлүгүн дал ушул көрүүсү начар спортчулар жеңип алышты.
Гүлназ өзү өлкө үчүн Париж Паралимпиада оюндарына лицензия утуп алган биринчи спортчу болду. 1500 метр аралыкта ал жаңы улуттук рекорд койду, бул кыргыз параспортунун жогорку деңгээлин тастыктады.
Паратриатлеттердин потенциалына биринчилерден болуп ишенген Кыргызстандын Триатлон федерациясы менен өнөктөштүк өзгөчө роль ойноду. Бул иштин аркасында өлкөнүн көрүүсү начар спортчулары эл аралык аренага чыга башташты. Кыргызстан өз тарыхында биринчи жолу Паралимпиада оюндарына катышууга лицензияларды алды жана бул лицензиялардын олуттуу бөлүгүн дал ушул көрүүсү начар спортчулар жеңип алышты.
Гүлназ өзү өлкө үчүн Париж Паралимпиада оюндарына лицензия утуп алган биринчи спортчу болду. 1500 метр аралыкта ал жаңы улуттук рекорд койду, бул кыргыз параспортунун жогорку деңгээлин тастыктады.
Анын ишмердүүлүгү жеке спорттук жетишкендиктерден алда канча ашып түшөт. Ал даярдоо системасын өнүктүрөт, адистерди окутат, жеткиликтүүлүк жана инклюзия идеяларын алдыга жылдырат, мамлекеттик жана коомдук структуралар менен иштейт.
Анын аракетинин аркасында Кыргызстанда майыптыгы бар адамдар спорт менен кесипкөйлүк менен машыгып, карьера кура ала турган инфраструктура түзүлүүдө. Гүлназ ошондой эле физикалык активдүүлүк жана социалдык көндүмдөр адамдын коомго толук кандуу катышуусунун негизи деген идеяны активдүү түрдө алдыга жылдырат. Спорт аркылуу ал адамдарга ишеним табууга, кесипке ээ болууга жана жашоодо өз ордун табууга жардам берет.
Бүгүнкү күндө анын иши медалдар жана мелдештер жөнүндө гана эмес. Бул кыялдар физикалык мүмкүнчүлүктөр менен чектелбеген чөйрөнү түзүү жөнүндө. Гүлназ Жүзбаеванын тарыхы – жеке кадамдан башталып, системалык өзгөрүүлөргө алып келген лидерликтин тарыхы. Анын жолу далилдеди: адам өзүн кыялдарында чектебесе, ал бүтүндөй өлкө үчүн мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтет.
Анын аракетинин аркасында Кыргызстанда майыптыгы бар адамдар спорт менен кесипкөйлүк менен машыгып, карьера кура ала турган инфраструктура түзүлүүдө. Гүлназ ошондой эле физикалык активдүүлүк жана социалдык көндүмдөр адамдын коомго толук кандуу катышуусунун негизи деген идеяны активдүү түрдө алдыга жылдырат. Спорт аркылуу ал адамдарга ишеним табууга, кесипке ээ болууга жана жашоодо өз ордун табууга жардам берет.
Бүгүнкү күндө анын иши медалдар жана мелдештер жөнүндө гана эмес. Бул кыялдар физикалык мүмкүнчүлүктөр менен чектелбеген чөйрөнү түзүү жөнүндө. Гүлназ Жүзбаеванын тарыхы – жеке кадамдан башталып, системалык өзгөрүүлөргө алып келген лидерликтин тарыхы. Анын жолу далилдеди: адам өзүн кыялдарында чектебесе, ал бүтүндөй өлкө үчүн мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтет.
Сизди дагы кызыктырышы мүмкүн
© 2025 Мыйзамдуулук Демилгелеринин Аялдар Альянсы
Долбоордун демилгечиси