Азиза Абдирасулова
Бишкек
Азиза Абдирасулова – Кыргызстандагы эң белгилүү укук коргоочулардын бири. Анын ишмердүүлүгү укуктук жана саясий маселелер менен гана чектелбестен, өлкөнүн социалдык жашоосундагы эң маанилүү жана сезимтал темаларды да камтыйт. Ал адам укуктарынын баалуулуктарын жана демократиялык принциптерди туруктуу коргогон уюм түзө алды. Анын көп жылдык активдүү позициясы, сөз эркиндигин жана жарандардын укуктарын өзгөрүлүп турган саясий кырдаалда тайманбастан коргоосу аны өлкөдөгү укук коргоо коомчулугунун таанылган лидери кылды.
Анын өмүр жолу жана ишмердүүлүгү Кыргызстандагы тарыхый окуялар менен тыгыз байланышкан. Көптөгөн кыйынчылыктарга жана коркунучтарга туш болгонуна карабастан, ал укук коргоо тармагында маанилүү лидер бойдон калып, жарандарды адилеттүүлүк үчүн күрөшүүгө шыктандырып келет.
Анын өмүр жолу жана ишмердүүлүгү Кыргызстандагы тарыхый окуялар менен тыгыз байланышкан. Көптөгөн кыйынчылыктарга жана коркунучтарга туш болгонуна карабастан, ал укук коргоо тармагында маанилүү лидер бойдон калып, жарандарды адилеттүүлүк үчүн күрөшүүгө шыктандырып келет.
Өмүр баяны
Азиза Папановна Абдирасулова 1958-жылы 10-мартта Ош облусунун Ленин районунун Беш-Бадам айылында туулган.
Ал үй-бүлөдөгү алты баланынтөртүнчүсү болгон. 1975−1978-жылдары Майлуу-Суу шаарындагы Электромеханикалыктехникумда окуган. Андан кийин ошол эле шаардагы электр лампа заводунда монтажчы, технолог жана улук технолог болуп иштеген.
Томск инженердик институтун бүтүргөн
1984-жылы жолдошу жана үч баласы менен Сибирге көчүп барып, Томск инженердик институтунан экинчи жогорку билим алган. СССР ыдыраар алдында үй-бүлөсү менен Кыргызстанга кайтып келген. Өз кесиби боюнча иш табуу мүмкүнчүлүгү жок болгондуктан, алгач ар кандай ишмердүүлүк менен, анын ичинде базардагы соода менен алектенген.
1996-жылы Бишкекке көчүп келип, беш баласы менен ишкердик менен алектенген.
1996-жылы Бишкекке көчүп келип, беш баласы менен ишкердик менен алектенген.
Адам укуктарын коргоо ишмердүүлүгү 1998-жылы башталган
1998-жылы анын укук коргоо ишмердүүлүгү башталган. Ал «Res Publica» гезитине коомдук маанилүү темалар боюнча макалаларды жазып турган. 2000-жылдан тартып Жогорку Кеңешке болгон шайлоолордун бурмаланышына каршы тынч митингдерге активдүү катышып, административдик жазага тартылган.
2002-жылы Аксы окуясында тынч демонстрациянын катышуучуларына ок атылган трагедиядан кийин, ал жабыркаган жергиликтүү тургундардын укуктарын коргогон укук коргоочулардын катарында болгон.
2003-жылы ал «Кылым шамы» коомдук фондун негиздеген. Бул уюм жылдар бою Кыргызстандагы адам укуктарын коргоо боюнча маанилүү иш алып барып, өз миссиясын активдүү аткарып келет.
2002-жылы Аксы окуясында тынч демонстрациянын катышуучуларына ок атылган трагедиядан кийин, ал жабыркаган жергиликтүү тургундардын укуктарын коргогон укук коргоочулардын катарында болгон.
2003-жылы ал «Кылым шамы» коомдук фондун негиздеген. Бул уюм жылдар бою Кыргызстандагы адам укуктарын коргоо боюнча маанилүү иш алып барып, өз миссиясын активдүү аткарып келет.
Өлкөгө кошкон салымы
Азиза Абдирасулова Кыргызстандагы укук коргоо кыймылынын өнүгүшүнө жана адам укуктарын коргоонун улуттук механизмдерин бекемдөөгө чоң салым кошкон.
2000-2009-жылдары ал адилеттүү соттук териштирүү укугунун сакталышын мониторинг жүргүзгөн. 2003-2010-жылдары жарандардын тынч жыйындарга болгон укугун коргосо, 2006-2010-жылдары кыйноолордон эркин болуу укугу боюнча иш алып барган.
Азиза Абдирасулова укук коргоо уюмдары, Ички иштер министрлиги жана Freedom House уюмунун ортосунда түзүлгөн биринчи меморандумдун негизинде түзүлгөн Кыйноолорго каршы коалицияны негиздеген. Бул демилге алгач жети укук коргоо уюму тарабынан колдоого алынып, убактылуу кармоочу жайларга көз карандысыз байкоо жүргүзүү механизмин иштеп чыгууга өбөлгө түзгөн. Кийинчерээк бул демилгени ЕККУ, Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлиги, Саламаттыкты сактоо министрлиги колдоп, Кыйноолорго каршы коалициянын түптөлүшүнө шарт түзгөн.
Анын аракети менен Кыргызстан 2006-жылы Жарандык жана саясий укуктар жөнүндө эл аралык пактынын Экинчи факультативдик протоколун ратификациялап, өлүм жазасын толук жоюунун негизин түзгөн.
2000-2009-жылдары ал адилеттүү соттук териштирүү укугунун сакталышын мониторинг жүргүзгөн. 2003-2010-жылдары жарандардын тынч жыйындарга болгон укугун коргосо, 2006-2010-жылдары кыйноолордон эркин болуу укугу боюнча иш алып барган.
Азиза Абдирасулова укук коргоо уюмдары, Ички иштер министрлиги жана Freedom House уюмунун ортосунда түзүлгөн биринчи меморандумдун негизинде түзүлгөн Кыйноолорго каршы коалицияны негиздеген. Бул демилге алгач жети укук коргоо уюму тарабынан колдоого алынып, убактылуу кармоочу жайларга көз карандысыз байкоо жүргүзүү механизмин иштеп чыгууга өбөлгө түзгөн. Кийинчерээк бул демилгени ЕККУ, Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлиги, Саламаттыкты сактоо министрлиги колдоп, Кыйноолорго каршы коалициянын түптөлүшүнө шарт түзгөн.
Анын аракети менен Кыргызстан 2006-жылы Жарандык жана саясий укуктар жөнүндө эл аралык пактынын Экинчи факультативдик протоколун ратификациялап, өлүм жазасын толук жоюунун негизин түзгөн.
Ошондой эле, ал 2012-жылы кабыл алынган «Тынч жыйындар жөнүндө» мыйзамдын демилгечиси жана иштеп чыгуучусу болгон. Бул мыйзам Кыргызстандагы жарандардын жыйындарга чогулуу жана өз ой-пикирин эркин билдирүү укуктарын коргоо боюнча маанилүү кадам болду.
Азиза Папановна резонанстуу окуяларды иликтөөгө да активдүү катышкан. Ал Бектемир Акуновдун өлүмүн иликтөө иштерине, 2010-жылдагы апрель жана июнь окуяларын иликтөө боюнча мамлекеттик жана коомдук комиссияларга мүчө болгон.
Азиза Абдирасулова Кыргызстандагы бийликтин мыйзамсыз аракеттерине каршы биринчи болуп күрөшкө чыккан укук коргоочулардын бири. Ал катаал шарттарда, саясий басымдарга карабастан, жабыр тарткан адамдарга жардам берип, укуктарын коргоп келет.
Бүгүнкү күндө да ал активдүү ишмердүүлүгүн улантып, соттук отурумдарга катышып, активисттерди, журналисттерди жана укугу бузулган жарандарды колдоп келет.
Азиза Папановна резонанстуу окуяларды иликтөөгө да активдүү катышкан. Ал Бектемир Акуновдун өлүмүн иликтөө иштерине, 2010-жылдагы апрель жана июнь окуяларын иликтөө боюнча мамлекеттик жана коомдук комиссияларга мүчө болгон.
Азиза Абдирасулова Кыргызстандагы бийликтин мыйзамсыз аракеттерине каршы биринчи болуп күрөшкө чыккан укук коргоочулардын бири. Ал катаал шарттарда, саясий басымдарга карабастан, жабыр тарткан адамдарга жардам берип, укуктарын коргоп келет.
Бүгүнкү күндө да ал активдүү ишмердүүлүгүн улантып, соттук отурумдарга катышып, активисттерди, журналисттерди жана укугу бузулган жарандарды колдоп келет.
Анын туруктуулугу жана принципиалдуулугу Кыргызстандагы укук коргоочулардын жаңы муунун шыктандырды. Бүгүнкү күндө Азиза Абдирасулова активисттердин, журналисттердин жана адилетсиздикке кабылгандардын укуктарын коргоо менен өз ишин улантууда.
Булактар
Who.ca-news.org сайтындагы биорафиясы
Абдирасулова Азиза Папановна
Википедия сайтындагы биографиясы
Азиза Абдирасулова
Who.ca-news.org сайтындагы биорафиясы
Абдирасулова Азиза Папановна
Википедия сайтындагы биографиясы
Азиза Абдирасулова
Азиза Абдирасулованын тарыхы боюнча акцияга катышуу үчүн арыздын автору: Айгерим Аширбекова
Бишкек ш.
Бишкек ш.
Сизди дагы кызыктырышы мүмкүн
© 2025 Мыйзамдуулук Демилгелеринин Аялдар Альянсы
Долбоордун демилгечиси